Χάρτες
Χάρτης είναι η αποτύπωση ενός τμήματος του εδάφους με όλα τα αντικείμενα, φυσικά η τεχνητά που περιέχει, πάνω σε ένα κομμάτι χαρτί. Η αποτύπωση αυτή πρέπει να είναι υπό κλίμακα. Η ακρίβεια της αποτύπωσης εξαρτάται από την μέθοδο που Χρησιμοποιήθηκε για την κατασκευή του χάρτη.
ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΧΑΡΤΗ
Οι χάρτες έχουν μεγάλη σπουδαιότητα και εξυπηρετούν πολλές και ποικίλες ανάγκες. Με αυτούς γίνεται εύκολη η μελέτη εδαφικών επιφανειών, χωρίς να χρειάζεται να πάμε επί τόπου στο χώρο, που είναι υπό μελέτη.
Μας πληροφορούν αν το έδαφος είναι ορεινό η πεδινό, ομαλό η απόκρημνο και γενικά για όλες τις λεπτομέρειες του εδάφους.
ΕΙΔΗ ΧΑΡΤΩΝ
Υπάρχουν πολλά είδη χαρτών, ανάλογα με το σκοπό που 9α χρησιμοποιηθούν. Υπάρχουν Πολιτικοί, Γεωγραφικοί, Ιστορικοί, Τουριστικοί, κ.λ.π.
Οι χάρτες διαχωρίζονται επίσης ανάλογα με την κλίμακα που διαθέτουν, σε μικρή, μεσαία και μεγάλη κλίμακα καθώς και ανάλογα με τον τύπο σε τοπογραφίκούς, επιπεδομετρικούς (σχεδιαγράμματα) και φωτοχάρτες.
Στον Προσκοπισμό συνήθως χρησιμοποιούμε τοπογραφίκούς χάρτες κλίμακας 1:50.000.
ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΧΑΡΤΗ
Η ανάγνωση του χάρτη είναι, ίσως, ένα από τα πιο σημαντικά κεφάλαια στην τοπογραφία και μ' αυτή την ορολογία εννοούμε την ικανότητα κάποιου να μπορεί να χειρίζεται σωστά το χάρτη.
Για ευκολία της ανάγνωσης, κάθε χάρτης διαθέτει, συνήθως στο κάτω περιθώριο, ορισμένες συνθηματικές παραστάσεις, γνωστές και σαν τοπογραφίκά σημεία.
Όμως ας πάρουμε ένα χάρτη από την αρχή για να δούμε από τι αποτελείται.
Στο πάνω- πάνω μέρος του χάρτη, στο εξωτερικό περιθώριο, διακρίνουμε από αριστερά την κλίμακα και την χώρα που περιγράφει ο χάρτης, που σ' αυτή την περίπτωση είναι 1: 50.000 ΚΥΠΡΟΣ
Αν προχωρήσουμε πιο κάτω από το περιθώριο θα δούμε τον κυρίως χάρτη με τις συνθηματικές του παραστάσεις και τους χρωματισμούς του, που έχουν ιδιαίτερη σημασία.
Οι συνθηματικές παραστάσεις ή τοπογραφίκά σημεία είναι σύμβολα που χρησιμοποιούνται στο χάρτη και αντιπροσωπεύουν κάποιο αντικείμενο στο έδαφος. Ο λόγος που χρησιμοποιούνται, είναι διότι θα ήταν πρακτικά αδύνατο για πολλά αντικείμενα, να αποτυπωθούν στο χάρτη με την κλίμακα, που χρησιμοποιείται, δηλαδή θα πρέπει να σμικρύνουν κατά πολύ για να είναι αντιπροσωπευτικά της κλίμακας που χρησιμοποιείται, με αποτέλεσμα να καταστεί αδύνατη η ανάγνωση τους.
ΧΡΩΜΑΤΙΣΜΟΙ ΧΑΡΤΗ
Τα χρώματα που χρησιμοποιούνται στους χάρτες, έχουν και αυτά την ιδιαίτερη σημασία τους, αφού συμβολικά αντιπροσωπεύουν και κάτι ξεχωριστό στο χάρτη. Τα χρώματα που συνήθως χρησιμοποιούνται είναι:
- Κάφέ, για ο'τι έχει σχέση με την ορεινή περιοχή του χάρτη.
- Κίτρινο, για ο'τι έχει σχέση με ελαφρά ορεινή και πεδινή περιοχή.
- Γαλάζιο, για ο'τι έχει σχέση με νερό (θάλασσα, λίμνες, ρυάκια, ποταμοί, πηγές).
- Πράσινο, για ο'τι έχει σχέση με τη βλάστηση (θάμνοι, δένδρα, καλλιέργειες, δάση, κ.λ.π.).
- Κόκκινο, για ο'τι έχει σχέση με το οδικό δίκτυο.
- Βαθύ μπλε,για ο'τι έχει σχέση με τον τετραγωνισμό (άξονες τετραγωνισμού).
- Μαύρο, για ο'τι έχει σχέση με ονοματολόγια (έκτος υδάτων που είναι γαλάζιο) τηλεφωνικές η ηλεκτρικές γραμμές, όρια κρατών, επαρχιών κ.λ.π.
ΙΣΟΫΨΕΙΣ ΚΑΜΠΥΛΕΣ
Μέσα στο χάρτη θα δούμε διάφορες καφέ γραμμές, που ο ρόλος τους είναι να απεικονίζουν την μορφολογία του εδάφους. Οι γραμμές ονομάζονται Ισοϋψείς καμπύλες και προσδιορίζουν το ύψος ενός τόπου, με βάση την επιφάνεια της θάλασσας. Κάθε υψομετρική αλλαγή απεικονίζεται σε μια ισοϋψή καμπύλη. Η διαφορά του ύψους, μεταξύ δύο καμπύλων, αναφέρεται στο υπόμνημα του χάρτη μας.
Είναι φανερό ότι όσο πιο πυκνές είναι οι ισοϋψείς καμπύλες τόσο πιο απότομο είναι το έδαφος, ενώ το αντίθετο συμβαίνει όταν οι καμπύλες είναι η μια μακριά από την άλλη.
Στην περίπτωση που εξετάζουμε, η απόσταση σε ύψος μεταξύ δύο κυρίων καμπύλων είναι 20 μέτρα, ενώ για τις βοηθητικές καμπύλες το ύψος είναι 10 μέτρα. Οι κύριες καμπύλες ξεχωρίζουν από τις βοηθητικές πάνω στο χάρτη, επειδή είναι τυπωμένες με πιο έντονο καφέ χρώμα.
Ένας τρόπος για να καταλάβουμε το ρόλο των ισοϋψών καμπύλων και ταυτόχρονα να βρούμε την ανωμαλία του εδάφους από κάπου, από όπου θα περάσουμε, είναι να μετατρέψουμε τις ισοϋψείς καμπύλες σε πλάγια όψη. Στο πιο κάτω παράδειγμα η ομάδα μας θα περάσει από το σημείο 'Α' στο σημείο 'Β.
Πριν περάσουμε σε άλλο θέμα πρέπει να πούμε ότι στα διάφορα υψώματα πάνω στο χάρτη τοποθετούνται τριγωνομετρικά σημεία , δηλαδή το ύψος του λόφου ή του βουνού σε μέτρα.
Όσοι αριθμοί είναι γραμμένοι με μαύρα ψηφία, σημαίνουν ότι το ύψωμα μετρήθηκε ακριβώς με διάφορες επιστημονικές μεθόδους, ενώ οι αριθμοί με καφέ ψηφία είναι κατά προσέγγιση.